YELKEN YARIŞLARI

Ülkemizdeki yelken yarışları; Uluslar arası, Ulusal ve Özel yarışlar olarak yapılmaktadır. Bu yarışlar, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış olan “yelken yarışma yönetmeliği” doğrultusunda ve Yelken Federasyonunun genel yarış talimatına uygun olarak yapılmaktadır. Yarışlarda uluslar arası yelken yarış kuralları (ISAF – uluslararası yelken federasyonu) uygulanmaktadır.

Ulusla arası yarışlar Yelken Federasyonu ve federasyona üye bir kulüp tarafından, federasyonun sorumluluğunda yapılır. Ulusal yarışlar (resmi yarışlar) ise federasyon ve il müdürlükleri tarafından düzenlenir. Özel yarışlar ise uluslar arası ve ulusal yarışlar dışında kalan, federasyon tarafından tescil edilmiş bir kulüp ve bir kuruluş tarafından organize edilen, federasyondan müsaadesi alınmış yarışlardır.

Her yılbaşında Yelken Federasyonu tarafından, yıllık yelken yarışları programı hazırlanır ve yayınlanır. Bu programa göre düzenlene her yarış bir yarış kurulu (yarış komitesi) tarafından, kurallara ve yönetmeliklere uygun olarak yürütülür ve merkez hakem komitesi veya il hakem komitesi tarafından tayin edilen hakemlerin denetimi ve gözetiminde yapılır.

SEYİRLER VE TANIMLAR

• ORSA SEYRİ: Rüzgâra 45º’den  ( rüzgâr baş omuzlukta)
• APAZ SEYRİ: Rüzgâra 90º’den  ( rüzgâr kemere hattında)
• PUPA SEYRİ: Rüzgâra 180º’den tam arkadan (iğnecikten)
• DAR APAZ: Apaz – Orsa aralığı
• GENİŞ APAZ: Apaz – Pupa aralığı

Tanımlar:

• Sancak kontra: Rüzgâr sancaktan geliyor, yelkenler iskelede
• İskele kontra: Rüzgâr iskeleden geliyor, yelkenler sancakta
• Rüzgarüstü: Rüzgârın geldiği yön / yerde, yönde
• Rüzgaraltı: Rüzgârın gittiği yön / yerde, yönde
• Tramola: Rüzgâr üstüne dönerek kontra değiştirmek
• Kavanca: Rüzgâr altına dönerek kontra değiştirmek
• Neta: İlişkisiz, düzgün, sorunsuz (geriden, ileriden neta)
• Kapatma: Aynı kontrada, ilişkili teknelerin gövde sınırlarının örtüşmesi
• Erteleme: İlan edilen zamanda startı duyuru ile ötelenen, daha sonra startı verilen veya abandone edilen yarıştır.
• Abandone: yarış kurulu veya protesto kurulu tarafından geçersiz sayılan ancak tekrarlanabilen yarış.
• Esas rota: Bir teknenin mümkün olabilen en kısa zamanda finiş yapması için, diğer teknelerin yokluğunda ve kurallara uygun olarak seyredeceği bir rotadır. (Şamandıraları rota yönünde çevreleyerek kapattığı varsayılan ip)
• Şamandıra: Yarış talimatında bir teknenin, şartlı tarafından geçilmesi istenen yüzer cisim veya start finiş hatlarının her iki ucunu belirleyen cisimler.
• Engel: Bir teknenin doğrudan rotası üzerinde bulunan ve ondan bir tekne boyu mesafede iken rotasını büyük ölçüde değiştirmeden geçemeyeceği bir nesnedir. Sadece bir tarafından güvenle geçilebilen ve yarış talimatları tarafından bu şekilde belirtilen bir bölgede engeldir.
• Yer: Bir teknenin mevcut şartlarda manevrasını denizciliğe yakışır bir şekilde ve hemen yapabilmesine yeteli olacak boş alandır.
• İki – Boy Bölgesi: Bir şamandıra veya engel etrafındaki, ona en yakın olan teknenin iki tekne boyu uzunluğundaki alan   ( bu alan kısaca “alan”, “alanda” olarak adlandırılır ve kullanılır.)
• Protesto: Bir teknenin veya yarış kurulunun veya protesto kurulunun bir teknenin kural hatası yaptığı iddiasıdır.

YARIŞ ALANI

Yelken yarışlarının düzenlendiği alanların secimi; Genel iklim şartları, deniz ve rüzgâr durumu, ulaşım ve konaklama imkânları gibi faktörler dikkate alınarak yapılır. Yarış parkuru ise, yarış alanı içinde yarış kurallarına ve şartlarına uygun olarak hakem heyeti ( yarış komitesi / kurulu) tarafından belirlenir.

Yarış Parkuru: Start hattı (başlama hattı) – yarış rotası – finiş hattı (bitiş hattı)'dan oluşmaktadır.

Yarış nedir: Bir tekne, kendi için hazırlık işareti verildiği andan itibaren yarış başlamıştır ve esas rota hariç bütün kurallar geçerlidir.

• Yarışı bitirip finiş hattından veya
• Şamandıralardan neta oluncaya kadar veya
• Yarışı terk edinceye veya
• Yarış kurulu tarafından genel geri çağırma, erteleme veya
• Abandone işareti verilinceye kadar yarıştadır.

Start nedir: Bir tekne kendi start işareti verilmesinden sonra,

• Gövdesi veya
• Ekibi veya
• Ekipmanının herhangi bir kısmı start hattının rota tarafına doğru ilk kestiği anda ve eğer kural.29.1 ve kural.30.1 uygulanıyorsa sorumluluklarını yerine getirdikten sonra, start etmiş sayılır.

Rota nedir: Start hattından başlayarak, bir teknenin mümkün olabilen en kısa zamanda finiş yapması için, diğer teknelerin yokluğunda ve kurallara uygun olarak seyredeceği sanal bir yoldur. (Şamandıraları veya diğer sabit nesneleri öngörülen yönünde bırakarak çevrelediği - kapattığı varsayılan ip)

Rota şekilleri: Yarış rotaları genellikle ORSA, APAZ ve PUPA ayaklarından oluşturulur. Her rota ayağı, yarışçıların tekne kullanma becerisi ile uygulayacakları taktikler bakımından ayrı özelliklere sahiptir.

Bunun dışında çeşitli rüzgâr durumları ile karşılaşabilecekleri uzun mesafe yarışları (noktadan noktaya)  rotalarından oluşabilir. Bazı rotalar ise karadaki (cami, baca, fener kulesi gibi) ve denizdeki sabit işaretlerin (adalar, şamandıralar, fenerler gibi) kullanımı ile oluşturulur.

Rotaların açık ve anlaşılabilir olması gereklidir. Dönülecek bütün işaretlerin / cisimlerin dönüş yönleri açık ve anlaşılabilir bir şekilde belirtilmelidir.

Finiş nedir: Bir tekne

• Gövdesinin veya
• Ekibinin veya
• Ekipmanının normal pozisyonda her hangi bir kısmı, son şamandıradan rota doğrultusunda finiş hattını ilk kestiği an veya
• Kural.44.2 ye göre cezasını yerine getirdikten sonra veya
• Kural.28.1 e göre finiş hattında yaptığı bir yanlışı düzelttikten sonra finiş yapmış sayılır.

YARIŞ KURALLARI

Yarış kuralları, teknelerin yarış alanlarında (yarış parkurunda) uyması gereken kurallardır. Bunların başında, teknelerin karşılaştıklarında uyacakları kurallar gelmektedir.

(Bölüm 2 kuralları)

• Yol hakkı: bir tekne, diğer teknenin ondan uzak durması isteniyorsa, yol hakkına sahiptir. Ancak bazı kurallar yol hakkına sahip teknenin hareketlerini kısıtlar.
• Ayrı (farklı) kontralarda (ISAF.10): Tekneler ayrı kontralarda iseler, iskele kontra tekne sancak kontra tekneden uzak duracaktır. Diğer bir deyişle sancak kontra tekneye yol verecektir.
• Aynı kontrada, kapatmalı (ISAF.11): Tekneler aynı kontrada kapatmalı ise rüzgarüstü tekne rüzgaraltı tekneden uzak duracaktır.
• Aynı kontrada, kapatmasız (ISAF.12): Tekneler aynı kontrada ve kapatmasız ise arkadan neta tekne önden neta tekneden uzak duracaktır.
• Orsa – Tramola atarken (ISAF.13): Bir tekne rüzgâra baş verdikten sonra borina rotasına kadar diğer teknelerden uzak duracaktır. (borina yelkenle seyir edilebilen en dar açı)
  Bu zaman içinde, ISAF kurallarından 10,11 ve 12 uygulanmaz. Eğer iki tekne aynı zamanda bu kurala bağlı ise, diğerinin iskele tarafında bulunan uzak duracaktır.
• Çatışmayı önleme (ISAF.14): Bir tekne mümkün ise diğer bir tekneler ile çatışmayı önlemelidir. Bununla beraber yol hakkı ve yer hakkı olanın

1. Diğer teknenin uzak duramayacağı veya yer veremeyeceği kesin belli olmadan çatışmayı önleyici hareket yapmasına gerek yoktur.

2. Hasar veren temas olmadıkça bu kural için cezalandırılmayacaktır.
• Yol hakkı kazanmak (ISAF.15): Bir tekne yol hakkını kazandığında, eğer bu hakkı diğer teknenin hareketlerinden dolayı kazanmamışsa, başlangıçta diğer tekneye uzak durması için yer verecektir.
• Rota değiştirme (ISAF.16):

0. Yol hakkı olan bir tekne rota değiştirdiğinde, diğer tekneye uzak durması için yer verecektir.
1. İlave olarak, start işaretinden sonra, ayrı kontralardaki tekneler birbirini geçmek üzere olduğunda veya geçerken sancak kontra tekne, iskele kontra teknenin uzak durmaya devam etmesi için ani rota değiştirmesine neden olacak bir rota değişikliği yapmayacaktır.
• Aynı kontrada esas rota (yarış süresince geçerli) (ISAF.17): bir teknenin esas rotası, bir başka teknenin yokluğunda, finişe doğru seyir yapacağı en kısa rotadır.

0. Arkadan neta olan bir tekne, iki tekne boyu uzaklıkta aynı kontrada olan bir tekneye rüzgâr altından kapatma yaparsa, kapatma bu uzaklıkta devam ettiği sürece esas rotasından yüksek seyretmeyecektir. Diğer teknenin arkasından dolaşarak esas rotasından yükselebilir. Kapatma rüzgâr üstü teknenin kural 13 e göre uzak durması gerektiği zaman başlamış ise bu kral uygulanmaz.
1. Rüzgarüstüne yapılan orsa seyri haricinde bir tekne, rüzgaraltında olan veya arkadan neta olup rüzgaraltına doğru seyreden bir tekneye iki tekne boyu mesafeden daha yakın iken, kavança atmadığı sürece esas rotasından daha düşük seyretmeyecektir.
• Şamandıra ve engelleri dönmek ve geçmek (ISAF.18): Bu kuralda yer, bir iç teknenin bir şamandıra veya engel ile bir diş tekne arasından geçmesi veya dönmesi için gerekli yerdir. Eğer normal bir manevranın parçası ise tramola veya kavança için yer de buna dâhildir.

0. Bu kural uygulandığında:  Tekneler aynı tarafta bırakmaları gereken bir engel veya bir şamandırayı dönmek veya geçmek üzere iken, geçene kadar uygulanır. Ancak aşağıdaki hallerde uygulanmaz.

1. Etrafı seyir edilebilen su ile çevrili bir start şamandırasında veya onun çapa ipinde, tekneler star etmek üzere yaklaşmaya başladıkları andan onları geçene kadar veya
2. Aynı kontrada tekneler arasında orsa seyrinde veya birinin veya her ikisinin şamandıra veya engeli geçmek için esas rotasının tramola atmak olduğu zamanlarda,

1. Yer vermek – Uzak durmak:

0. Temel kural – Kapatmalı: Tekneler kapatmalı durumda iken dış tekne iç tekneye şamandıra veya engeli dönmesi veya geçmesi için yer verecektir ve eğer iç tekne yol hakkına sahipse, dış tekne ayrıca ondan uzak duracaktır. Kural 18 in diğer kısımları bu kurala istisnaları içermektedir.
1. Alanda kapatmalı: Herhangi biri iki tekne boyu alanına ulaştığında tekneler kapatmalı ise, bu kapatma daha sonra bozulsa dahi, ilk durumda dışta olan tekne diğer tekneye yer vermeye devam edecektir. Eğer dış tekne arkadan neta durumuna gelirse veya diğer tekneye içten kapatma yaparsa yer hakkına sahip değildir ve uzak duracaktır.
2. Alanda Kapatmasız: Eğer bir tekne iki tekne boyu alanına önden neta olarak ulaşmışsa arkadan neta olan tekne bundan sonra uzak duracaktır. Eğer arkadan neta olan tekne diğer tekneye dıştan kapatmalı duruma gelirse içteki tekneye yer verecektir, eğer arkadan neta olan tekne diğer tekneye içten kapatmalı duruma gelirse yer hakkı yoktur. Eğer önden neta tekne rüzgar üstüne dönerse, bundan sonra kural.18.2c  uygulanmaz.
3. Dönmek veya geçmek için rota değiştirmek : İki tekne arasında kural.18 uygulandığında ve yol hakkı olan tekne şamandırayı dönmek veya geçmek üzere rota değiştirdiğinde, kendisi ve diğer tekne arasında kural.16 uygulanmaz.
4. Kapatma hakları : Eğer bir tekne kapatmayı zamanında sağladığı veya bozduğu konusunda şüphe varsa  yapamadığı kabul edilir.Eğer dış tekne kapatma başladığında yer veremeyecek durumda ise kural.18.2a ve 18.2b uygulanmaz.
1. Şamandırada tramola atmak:  Eğer iki tekne şamandıraya ayrı (farklı) kontralarda geliyorlarsa ve diğer tekne şamandırayı tutarken biri iki tekne boyu alanda tramolasını tamamlarsa, kural.18.2 uygulanmaz. Tramola atan tekne,

0. Diğer teknenin ona çarpmamak için borinadan daha yüksek seyretmesine sebep olmayacaktır veya diğer teknenin şamandırayı geçmesine engel olmayacaktır, ve
1. Diğer tekne içten kapatmalı hale gelirse ona yer verecektir. Bu durumda kural.15 uygulanmaz.
2. Kavança Atmak : Yol hakkı olan içten kapatmalı bir teknenin, esas     rotasında seyretmek için, bir şamandıra veya engelde kavança atması gerekiyorsa,kavança atana kadar şamandıra veya engelden, bu rota için gerektiğinden daha uzak seyretmeyecektir.
3. Devamlı bir engeli geçerken: Tekneler devamlı bir engeli geçerken kural.18.2b ve 18.2c uygulanmaz. Eğer kapatmanın başladığı sırada geçecek yer varsa ve arkadan neta bir tekne içten kapatma sağladığı takdirde diğer tekne ile engel arasından geçmek için yer hakkına sahiptir. Şayet yoksa yer hakkı da yoktur ve uzak duracaktır.
• Bir engelde tramola atmak için yer (ISAF.19):

0. Güvenlik nedeni ile, borina seyreden bir tekne bir engelden     sakınmak için rotasında büyük bir değişiklik yapmak zorunda ise ve tramola atacaksa, fakat aynı kontrada başka bir teknenin yolundan çekilip tramola atamıyorsa, bunu için diğer tekneye yer vermesi için seslenir.Tramola atmadan önce diğer teknenin hareketine uyması için zaman verir. Seslenilen tekne,

0. en kısa zamanda tramola atar ve bu durumda seslenen teknede en kısa zamanda tramola atar veya
1. hemen “tramola at” diye cevap verir, bu durumda seslenen tekne en kısa zamanda tramola atar ve seslenilen tekne yer verir ve kural.10 ve 13 uygulanmaz.
0. Start etmek üzere start hattına yaklaşırken, etrafı seyir edilebilir su   ile çevrili start şamandırası veya onun çıpa ipinin etrafında, teknelerin star etmek için yaklaşmaya başladığı zamandan onu geçene kadar, veya seslenilen teknenin ulaşabileceği bir şamandırada kural.19.1 uygulanmaz. Kural.19.1 uygulandığında kural.18 geçersizdir.
• Start hataları, Ceza dönüşleri, Geri hareket  (ISAF.20): Kural.29.1 veya Kural.30.1 deki yükümlülüklerini yerine getirmek için, start işaretinden sonra, start hattının veya uzantılarının start öncesi tarafına geçmeye çalışan bir tekne, bu yükümlülükleri olmayan teknelerden uzak duracaktır. Ceza dönüşü yapan bir tekne, yapmayanlardan uzak duracaktır. Yelkenlerini tersleterek geri giden bir tekne,gitmeyenlerden uzak duracaktır.
• Alabora, demirli veya karaya oturmuş (ISAF.21): Bir tekne mümkün olduğunca, alabora olmuş ve alabora olduktan sonra kontrolünü kazanamamış, demirlemiş veya karaya oturmuş veya tehlikede olan bir tekne veya kişiye yardım eden teknelerden sakınacaktır. Bir tekne direğinin ucu suda olduğu zaman alaboradadır.
• Başka bir teknenin yoluna çıkmak (ISAF.22):

0. Eğer mümkün ise, yarışmayan bir tekne, yarışan teknenin yoluna çıkmayacaktır.
1. Bir tekne ceza dönüşleri yapan bir tekneyi geciktirmek için kasti olarak yoluna çıkmayacaktır.

YARIŞ YÖNETİMİ (Bölüm 3 Kuralları)

• Yarış talimatları (ISAF. 25): Yarış başlamadan önce her tekneye yarış talimatları verilecektir. Kullanılabilecek bütün işaretlerin anlamı yarış talimatlarında belirtilecektir.
• Yarışları başlatmak (ISAF. 26): Yarışlar, aşağıdaki işaretler kullanılarak başlatılacaktır.
   

• Start işaretinden önce yarış kurulu her hangi bir neden ile yarışı tehir edebilir. (AP bayrağı, H üzeri AP veya A üzeri AP) veya abandone edebilir (N bayrağı, H üzeri N veya A üzeri N)
• Yarış rotasında seyretmek (ISAF.28):

1. Bir tekne start edecek, her şamandırayı sırası ile öngörülen tarafından dönecek ve finiş yapacaktır.Öyle ki startından sonra finiş yapana kadar dümen suyunu gösteren temsili ip, gergin hale getirildiğinde her şamandıranın öngörülen tarafından geçecek ve dönülen her şamandıraya değecektir. Tekne finiş yapmadığı müddetçe kurallara uymak için bütün hatalarını düzeltebilir.
2. Bir tekne bulunduğu ayağı başlatmayan, sınırlamayan veya bitirmeyen bir şamandırayı her iki tarafta da bırakabilir. Ancak start şamandırasını öngörülen tarafında bırakacaktır.
• Start, geri çağırmalar (ISAF.29):

0. Startta Rota tarafında: Start işaretinde, teknenin gövdesinin, ekibinin veya ekipmanının herhangi bir parçası start hattının rota tarafında ise tekne, start etmeden önce,hattın start öncesi tarafına tamamen geçecektir.
1. Ferdi geri çağırma: Eğer, bir teknenin start, start işaretinde kural.29.1 veya 30.1 e uyması gerekiyorsa Yarış kurulu “X” bayrağını bir seda işareti ile toka edecektir.Bu bayrak ihlal eden bütün tekneler start hattının veya uzantılarının start öncesi tarafında olana kadar ve gerekiyorsa kural.30.1 e uyana kadar basılı kalacak-tır. Ancak bu süre start işaretinden itibaren en fazla dört dakika veya
2. Genel geri çağırma :Bir start işaretinde yarış kurulu, start hattının rota tarafında olan veya  kural.30 un uygulandığı tekneleri belirleyemezse, veya start uygulamasında bir yanlışlık olmuşsa yarış kurulu genel geri çağırma yapabilir (bir tekrar bayrağı,iki seda işaretiyle)Geri çağırılan sınıfın yeni startı için uyarı işareti 1.tekrar bayrağının arya edilmesinden (bir seda işareti ile) bir dakika sonra verilecektir.
• Start Cezaları (ISAF.30):

0. Bir uçtan dönme kuralı : Eğer hazırlık işareti ile beraber veya daha   teknenin gövdesinin, ekibinin veya ekipmanının herhangi bir parçası start hattının veya uzantılarının rota tarafında ise,önce veya hazırlık işareti olarak “I” bayrağı toka edilmişse  ve start işaretinden önceki dakika içerisinde teknenin gövdesinin, ekibinin veya ekipmanının herhangi bir parçası start hattının veya uzantılarının rota tarafında ise, tekne start etmeden önce hattın herhangi bir ucu çevresinden start öncesi tarafa geçecek ve tekrar start edecektir.
1. %20 ceza kuralı : Eğer hazırlık işareti ile beraber veya daha önce veya hazırlık işareti olarak “Z” bayrağı toka edilmişse, start işaretinden önceki dakika içerisinde teknenin gövdesinin, ekibinin veya ekipmanının herhangi bir parçası start hattının uçları ile ilk şamandıra arasındaki üçgenin içinde olmayacaktır. Bir tekne bu kuralı ihlal eder ve belirlenirse, duruşmasız olarak %20 puan cezası verilecektir.
2. Siyah bayrak kuralı: Eğer hazırlık işareti ile beraber veya daha önce veya hazırlık işareti olarak siyah bayrak toka edilmiş ise, start işaretinden önceki dakika içerisinde teknenin gövdesinin, ekibinin veya ekipmanının herhangi bir parçası start hattının uçları ile ilk şamandıra arasındaki üçgenin içinde olmayacaktır.  Bir tekne bu kuralı ihlal eder ve belirlenirse, startın veya yarışın tekrarı veya yeniden programlaması halinde dahi, duruşmasız olarak diskalifiye   edilecektir.
• Şamandıraya dokunmak (ISAF.31):

0. Yarışırken, bir tekne start etmeden önce start şamandırasına, seyretmekte olduğu rota ayağını başlatan, sınırlayan veya bitiren bir şamandıraya veya finiş yaptıktan sonra finiş şamandırasına dokunmayacaktır.
1. Kural.31.1 ihlal eden bir tekne, en kısa zamanda diğer teknelerden iyice ayrılarak bir tramola ve bir kavança ile tam bir 360º dönüş yaparak ceza alternatifini kullana bilir. Finiş şamandırasına çarptıktan sonra ceza alternatifini kullanan bir tekne finiş yapmadan önce tamamen rota tarafına geçecektir.
• Bölüm 2 Kurallarını İhlal cezaları (ISAF.44):

0. Ceza kullanma : Yarışırken  Bölüm 2 kurallarını ihlal eden bir tekne olay sırasında ceza kullanabilir. Yarış talimatı puanlama cezası veya başka bir ceza belirtmediği müddetçe, cezası 720º dönüş cezası olacaktır.
1. Dönüş cezası : Olaydan sonra mümkün olan en kısa zamanda ve diğer teknelerden iyice uzaklaştıktan sonra derhal iki tramola ve iki kavança atarak aynı yönde iki 360º dönüş yaparak 720º dönüş cezasını kullanır.

Kaynaklar :

• Yelken Yarışma Yönetmeliği .............TYF
• Yat Sınıfı Genel Yarış Talimatı...........TYF
• Yelken Hakem Yönetmeliği...............TYF
• ISAF Yarış kuralları...... ....................TYF
• Yelken Hakem El Kitabı ....................TYV